شغل ریخته گری: مفاهیم، فرایندها و ابزارهای کلیدی در صنعت تولید قطعات

شغل ریخته گری، به عنوان یکی از مشاغل پایه در صنعت تولید قطعات فلزی، آلیاژی و پلاستیک‌ها شناخته می‌شود. از طراحی و ساخت قالب‌های دقیق و مناسب، تا ذوب مواد اولیه و تزریق صحیح آن‌ها به قالب و انجماد مواد، هر مرحله از این فرایند ریخته گری و ساخت قطعات نیاز به دقت و دانش فنی عمیقی دارد. یک ریخته‌گر، مسئولیت ایجاد قطعات با کیفیت بالا، که تمامی استانداردها و نیازمندی‌های مشتریان را برآورده کنند، را بر عهده دارد.
در معرفی شغل ریخته گری، باید گفت که داشتن مهارت فنی بالا بسیار مهم است، به‌طوری که گاهی از دانش علمی نیز اهمیت بالاتری دارد. این مهارت در دانشگاه‌ها و کارگاه‌های عملی، قابل یادگیری است. مهارت بالا و تجربه کاری خوب یک ریخته گر، می‌تواند درآمد مناسبی برای وی به دنبال داشته باشد. به ویژه اینکه این مهارت، امروزه بیش از پیش مورد توجه قرار می‌گیرد.
از سویی راه اندازی کارگاه، می‌تواند درآمد نسبتا خوب و معقولی را برای شما به ارمغان بیاورد، هرچند باید در نظر بگیرید که این کار، نیازمند سرمایه تامین تجهیزات است. می‌توانید با مطالعه مقاله “راه اندازی کارگاه ریخته گری” درباره جزئیات آن بیشتر بخوانید.

شغل ریخته گری چیست؟

ریخته گری، یکی از مهمترین فرایندهای صنعتی است که در آن، مواد مذابی چون فلزات، آلیاژها و یا پلاستیک‌ها تهیه می‌شود. در مرحله بعد، با شکل‌دهی آن‌ها توسط قالب‌های مشخصی، قطعات مورد نیاز تولید می‌گردند. فرایند ریخته‌گری معمولا به دو صورت ریخته گری فلزات و پلاستیک‌ها انجام می‌شود.
شغل ریخته گری، شامل انجام مراحلی از جمله آماده کردن قالب‌ها، ذوب مواد اولیه، ریختن مذاب در قالب‌های مشخص، خنک‌سازی و انجماد مذاب و در نهایت خارج کردن قطعه نهایی از قالب است. یک فرد ریخته گر، باید با دانش و مهارت‌های فنی بسیار قوی در این حوزه فعالیت کند تا قطعاتی با کیفیت مطلوب و حداقل عیوب را تولید و ارائه کند.
تحقیق درباره شغل ریخته گری و درک وظایف یک ریخته گر و ابزارهایی که در این حوزه نیاز دارد، با مطالعه درباره مفهوم ریخته گری برای شما ساده‌تر خواهد بود. در این خصوص، می‌توانید با مطالعه مقاله “ریخته گری چیست” در وبسایت متالکست، اطلاعات خود را افزایش دهید.

یک ریخته گر چه وظایفی دارد؟

در معرفی شغل ریخته گری، شناخت وظایف اهمیت زیادی دارد. فرد ریخته گر، در حوزه‌های مختلفی از تولید صنعتی فعالیت دارد و برخی از وظایف او را می‌توان موارد زیر دانست:

• آماده سازی قالب‌ها
• ذوب مواد
• ریختن مواد مذاب درون قالب‌های آماده شده.
• خنک کردن و انجماد مذاب
• خارج کردن قطعات نهایی از قالب

قابل ذکر است، پس از خروج قطعات نهایی از قالب‌ها، انجام پردازش سطحی و فرایندهای پساپردازشی لازم است که این موارد شامل تمیز کردن و صیقل دادن سطح قطعه نیز می‌تواند بر عهده فرد ریخته گر باشد تا قطعات را با حداکثر کیفیت به مشتریان ارائه دهد.

یک ریخته گر به چه ابزاری نیاز دارد؟

برای پاسخ این سوال بهتر است در ابتدا بدانیم خدماتی که یک کارگاه باید ارائه دهید شامل چه مواردی است. تمامی این خدمات از ۰ تا ۱۰۰ در کارگاه ما انجام می‌شود به این منظور پیشنهاد می‌کنم به صفحه “خدمات و کارگاه ریخته گری متالکست” مراجعه کنید تا بدانید باید چه خدماتی را ارائه دهید.

یک فرد ریخته گر، برای ارائه قطعات با کیفیت بالا، نیاز به برخی ابزارها دارد. در شغل ریخته گری، می‌توان از برخی از این ابزارها و نه همه آن‌ها استفاده کرد و با این حال، قطعاتی با کیفیت ارائه کرد چرا که مهارت فرد ریخته گر نیز در کنار تجهیزات بسیار مهم است. از جمله این تجهیزات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
قالب‌ها: وجود قالب‌ها، برای شکل دادن به قطعات مورد نظر الزامی است که می‌توانند از جنس‌های مختلفی چون فولاد باشند. قالب‌ها را دقیقا به شکل قطعه مورد نظر می‌سازند.
کوره‌های ذوب: ریخته گری، شغلی بر مبنای ذوب کردن است و بنابراین، برای ذوب موادی چون فلزات و آلیاژها که به دمای بالا برای ذوب شدن نیاز دارند، لازم است تا از انواع مختلف کوره‌ها چون کوره‌های الکتریکی استفاده کرد.
میکسرها: پیش از ذوب، برای بهبود مخلوط کردن مواد اولیه، لازم است تا از میکسرها استفاده شود تا ترکیب مطلوبی از مواد به دست آید.
لوبریکنت‌ها یا مایع‌کننده‌ها: از این مواد در قالب‌ها برای کاهش اصطکاک و کمک کردن به جدا شدن قطعات ریخته‌شده از قالب‌ها پس از خنک شدن و همچنین گاهی برای کنترل ویسکوزیته در مواد ذوب شده استفاده می‌شود.
سیستم‌های پمپاژ: برای انتقال مواد مذاب در فرآیند ریخته گری، از انواع پمپ‌ها از جمله پمپ‌های دوار یا پیستونی در سیستم‌های پمپاژ استفاده می‌شود.
تجهیزات پردازش دستی: شامل ابزارهایی مانند دستگاه‌های تمیز کننده، آسیاب‌ها، ماشین‌آلات صیقل دهنده و دستگاه‌های پوشش دهی که برای بهبود و زیبایی نهایی قطعات استفاده می‌شوند.
ابزارهای کنترل کیفیت و اندازه‌گیری: برخی ابزارها برای کنترل ابعاد و اطمینان از استاندارد بودن قطعات همچون میکرومتر، مورد استفاده قرار می‌گیرند.
ابزارهای ایمنی: ماسک‌های حرارتی، دستکش، کلاه و کفش ایمنی برای محافظت از فرد ریخته گر نیز بسیار مهم است تا از خطرات شغل ریخته گری دور بماند.
در شغل ریخته گری، این تجهیزات و ابزارها به ریخته‌گر کمک می‌کنند تا فرآیندهای ریخته‌گری را به درستی و با کیفیت بالا انجام دهد و قطعات نهایی را با مشخصات و استانداردهای مورد انتظار تولید کند.

درآمد شغل ریخته گری چقدر است؟

در شغل ریخته گری، درآمد به عوامل مختلفی از جمله تخصص، سابقه کار، موقعیت جغرافیایی و نوع صنعتی که در آن فعالیت می‌کنید، بستگی دارد. طبیعتا، هر چه تخصص در حوزه ریخته گری بالاتر باشد و فرد ریخته گر مهارت فنی دقیق‌تری داشته باشد، حقوق وی بالاتر است. از سویی، سمت شغلی تاثیر بسزایی بر حقوق فرد دارد. طبیعتا درآمد یک سرپرست کارگاه ریخته گری با یک فرد ریخته گر معمولی فرق دارد.
کارفرما نیز تاثیر بسیاری در میزان پرداختی حقوق ریخته گری دارد. ممکن است یک کارفرما حقوق را مطابق اداره کار پرداخت کند و یک کارفرمای دیگر متناسب با سختی کار در این حوزه و تخصص و مهارت ریخته گر، حقوق بالاتری در نظر بگیرد.
با در نظر داشتن تمام این موارد و همچنین پیشرفتی که شغل ریخته گری در سالهای اخیر دانست، آینده آن را می‌توانیم روشن ترسیم کنیم. بهترین راه برای تخمین درآمد شغل ریخته گری، مطالعه بازار کار محلی، مشاوره با صنعتی‌های مشابه و اطلاعات به روز در مورد شرایط بازار است.

بازار کار شغل ریخته گری

با تحقیق درباره شغل ریخته گری، متوجه خواهید شد که از جمله شغل‌های بسیار مهم و حیاتی صنعت است که در تولید قطعات فلزی و غیرفلزی جایگاه ویژه و نقش اساسی دارد. افراد متخصص در این حوزه، به طراحی، تولید، کنترل کیفیت و مدیریت مشغول هستند. از جمله تخصص‌ها و فعالیت‌های مهم در این صنعت را می‌توان موارد زیر دانست:
شناسایی و مهندسی مواد: تخصصی است که به انتخاب مواد مناسب برای ریخته گری، بهبود فرایند‌ها و داشتن بهره‌وری بالاتر از مواد می‌پردازد.
طراحی الگوها: این تخصص، شامل طراحی و ساخت الگوهای چوبی یا فلزی است که به عنوان قالب مورد استفاده قرار می‌‌گیرند.
تکنسین ریخته گری: تکنسین‌های ریخته گری وظیفه اجرای عملیات ریخته گری و نگهداری از تجهیزات را دارند.
طراحی قالب و مدلسازی: تخصصی است که به مدلسازی قالب‌های مورد نیاز در صنعت ریخته گری متناسب با قطعات مورد نظر برای ساخت می‌پردازد.
متناسب با تخصص و مهارت افراد و دانش فنی آن‌ها، می‌توان در یکی از این حوزه‌ها مشغول به کار شد. فردی که در این حوزه فعال است، باید توانایی‌های خود و نیاز صنعت در منطقه خود را بررسی کرده و با در نظر داشتن آن‌ها در صنعت مشغول به کار شود.

ویژگی های یک فرد ریخته گر

فردی که قصد دارد به عنوان یک فرد ریخته گر فعالیت کند، می‌بایست برخی تخصص‌ها و ویژگی‌ها را فراگیرد تا ضمن داشتن موقعیت پیشرفت فردی، در صنعت نیز بهترین عملکرد را داشته باشد. برخی از این ویژگی‌ها عبارتند از:
دانش فنی عمیق: باید مسلط به اصول و فرآیندهای ریخته‌گری شامل انتخاب مواد، طراحی قالب‌ها، تنظیمات ریخته‌گری و پس‌پردازش قطعات باشد. البته گاهی متخصص بودن در یک یا دو حوزه نیز کافی است.

مهارت‌های فنی: قادر به استفاده از ابزارهای دقیق و تکنیک‌های فنی در فرآیند ریخته‌گری باشد.
دقت در انجام فرایندها: باید توجه خاصی به جزئیات داشته باشد، زیرا کوچکترین اشتباه می‌تواند به مشکلات جدی در قطعات منجر شود.
آگاهی از ایمنی: باید از ایمنی و تجهیزات محافظتی در محیط کار آگاه باشد و به طور دقیق به دستورالعمل‌های ایمنی پایبند باشد.
توانایی کار در تیم: باید قادر به همکاری با اعضای دیگر تیم ریخته‌گری از جمله مهندسان، تکنسین‌ها و کارگران باشد.
با داشتن چنین مهارت‌هایی، یک فرد در بازار کار شغل ریخته گری نیز مورد توجه قرار خواهد گرفت.

چگونه به شغل ریخته گری وارد شویم؟

برای ورود به حرفه و شغل ریخته گری، می‌توانید راه‌های زیر را طی کنید:

آموزش ببینید

اولین گام برای ورود به این حرفه، داشتن آموزش حرفه‌ای و تحصیلات مرتبط است. معمولاً افرادی که در این حوزه فعالیت می‌کنند، دارای دیپلم یا مدرک تکنسین یا دانشگاهی در رشته مهندسی مواد و گرایش مربوط به ریخته گری هستند. دوره‌های آموزشی تخصصی در این حوزه نیز به شما کمک خواهد کرد تا مهارت‌های لازم را فرا بگیرید.

آموزش‌های عملی را فراموش نکنید

دوره‌های آموزش عملی و کارگاه‌های تخصصی، اهمیت بسیار زیادی در کسب مهارت عمیق شما دارند. این کارگاه‌ها، در جذب شما به عنوان تکنسین و ریخته گر بسیار موثر خواهند بود.

تجربه کسب کنید

برای داشتن یک موقعیت خوب در آینده، نیاز به تجربه دارد. بنابراین به عنوان کارمند، تکنسین یا مهندس مواد در شرکت‌های تولید قطعات ریخته گری و یا شرکت‌های مرتبط و مشابه آغاز به کار کنید تا تخصص و تجربه خود را بهبود بخشید.

شبکه حرفه‌ای خود را گسترش دهید

ایجاد و گسترش شبکه حرفه‌ای در صنعت ریخته گری، به شما کمک خواهد کرد تا فرصت‌های شغلی بهتری در آینده داشته باشید. شرکت در کنفرانس‌ها و فعالیت‌های حرفه‌ای می‌تواند به شما در شناسایی فرصت‌های مناسب کمک کند.

فراموش نکنید که لازم است همواره به روز باشید و تخصص‌های خود را ارتقا دهید.

تحصیل در رشته ریخته گری

برای تحصیل در این حوزه و ورود به شغل ریخته گری، می‌توان از هنرستان‌های کار و دانش یا دانشگاه‌عای علمی کاربردی کشور که برخی از آن‌ها این گرایش را تدریس می‌کنند، شروع کرد.
گرایش ریخته گری، یکی از گرایش‌های مهندسی مواد در مقطع کارشناسی ارشد است که به صورت محدود از سوی برخی دانشگاه‌ها در کشور، جذب دانشجو در این گرایش وجود دارد. دانشگاه‌های سمنان، صنعتی اصفهان، علم و صنعت ایران، دانشگاه صنعتی سهند تبریز و دانشگاه آیت الله حائری در میبد دانشگاه‌هایی هستند که گرایش ریخته گری را در مقطع ارشد دارند. همه ساله لازم است تا در هنگام انتخاب رشته کارشناسی ارشد، میزان ظرفیت هر یک از این دانشگاه‌ها را بررسی کنید. امکان اضافه شدن این گرایش به سایر دانشگاه‌های صنعتی و فنی کشور نیز وجود دارد.

ریخته گری، شغلی نیازمند هنر و دقت

با توجه به بررسی و یادگیری در مورد شغل ریخته گری، می‌توان نتیجه گرفت که این حرفه اساسی و حیاتی در صنعت تولید قطعات فلزی و غیرفلزی است. ریخته‌گران با دانش فنی عمیق و مهارت‌های تخصصی خود، نقش بسیار مهمی در تولید و کیفیت قطعات ایفا می‌کنند. این شغل از ابتدای آماده‌سازی مواد تا فرایند پساپردازش قطعات نهایی، از تخصص و دقت بالایی استفاده می‌کند تا قطعات با کیفیت بالا و به استانداردهای مورد انتظار تولید شوند. برای ورود به این حرفه، آموزش حرفه‌ای، تجربه کاری و ارتقاء دانش تخصصی از اهمیت بالایی برخوردارند. آینده شغل ریخته گری نیز با پیشرفت فناوری و نیاز روزافزون صنایع به قطعات با دقت و کیفیت بالا، به نظر می‌رسد پر از چالش و فرصت باشد.
سایت متالکست، به عنوان یکی از پیشتازان حوزه ریخته گری، در تلاش است تا دانشنامه‌ای به‌روز در اختیار شما بگذارد. مجموعه متالکست، با ارائه خدمات ریخته گری باکیفیت و با کمک حرفه‌ای‌های این صنعت، مسیر شما را هموار خواهد کرد.

سوالات متداول